PHÂN BIỆT CHI TIẾT GIỮA CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN 100% VỐN NƯỚC NGOÀI VÀ CÔNG TY LIÊN DOANH TẠI VIỆT NAM

Khi đầu tư vào Việt Nam, doanh nghiệp nước ngoài thường cân nhắc giữa việc thành lập công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài và hợp tác với đối tác trong nước theo mô hình liên doanh. Mỗi hình thức có những khác biệt về cơ cấu sở hữu, quyền quản lý, trách nhiệm pháp lý và điều kiện đầu tư. Vậy đâu là mô hình phù hợp với mục tiêu kinh doanh của nhà đầu tư? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tổng quan về công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài và công ty liên doanh

Việt Nam tiếp tục là thị trường thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư quốc tế nhờ môi trường kinh doanh, vị trí địa lý và cơ hội phát triển trong các lĩnh vực sản xuất, thương mại, công nghệ và dịch vụ. Khi lựa chọn hình thức đầu tư, doanh nghiệp nước ngoài thường cân nhắc hai phương án phổ biến: thành lập công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài hoặc hợp tác với đối tác Việt Nam để thành lập công ty liên doanh.

Mỗi mô hình có đặc điểm riêng về cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát, cơ chế quản lý và trách nhiệm của các bên. Việc lựa chọn hình thức phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến quá trình thành lập doanh nghiệp mà còn quyết định khả năng chủ động trong hoạt động kinh doanh và định hướng phát triển lâu dài.

Theo quy định pháp luật Việt Nam, cần phân biệt rằng công ty TNHH một thành viên là một loại hình doanh nghiệp được quy định trong Luật Doanh nghiệp, trong khi liên doanh là cách thức hợp tác đầu tư giữa các nhà đầu tư, không phải một loại hình doanh nghiệp độc lập. Trên thực tế, doanh nghiệp liên doanh có thể được tổ chức dưới hình thức công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần.

Đây là điểm quan trọng cần xác định trước khi so sánh hai mô hình.

2. Công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài là gì?

Công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam, có một chủ sở hữu duy nhất là cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài. Chủ sở hữu nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ và có quyền quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến hoạt động của công ty theo quy định pháp luật và Điều lệ doanh nghiệp.

Căn cứ Điều 74 Luật Doanh nghiệp 2020, công ty TNHH một thành viên là doanh nghiệp do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu. Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi vốn điều lệ của công ty.

Một số đặc điểm chính:

  • Cơ cấu sở hữu: Chỉ có một chủ sở hữu là nhà đầu tư nước ngoài, nắm giữ 100% vốn điều lệ.
  • Tư cách pháp nhân: Công ty có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
  • Trách nhiệm tài sản: Chủ sở hữu chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn điều lệ, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác.
  • Quyền quản lý: Chủ sở hữu có quyền quyết định các vấn đề quan trọng như chiến lược kinh doanh, cơ cấu tổ chức, nhân sự quản lý và phân phối lợi nhuận theo quy định.
  • Huy động vốn: Công ty không được phát hành cổ phần, trừ trường hợp chuyển đổi thành công ty cổ phần; có thể phát hành trái phiếu theo quy định pháp luật.

Mô hình này phù hợp với nhà đầu tư nước ngoài muốn trực tiếp thành lập và kiểm soát hoạt động kinh doanh tại Việt Nam mà không cần chia sẻ quyền sở hữu với đối tác trong nước.

3. Công ty liên doanh tại Việt Nam là gì?

Công ty liên doanh là mô hình hợp tác đầu tư trong đó nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư Việt Nam cùng góp vốn thành lập hoặc tham gia sở hữu một doanh nghiệp tại Việt Nam. Các bên cùng chia sẻ quyền lợi, nghĩa vụ và rủi ro kinh doanh dựa trên tỷ lệ góp vốn, thỏa thuận hợp tác và quy định pháp luật.

Khác với công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài, công ty liên doanh có từ hai nhà đầu tư trở lên. Tùy theo nhu cầu và thỏa thuận giữa các bên, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong các loại hình phù hợp.

Hai hình thức phổ biến gồm:

Công ty TNHH hai thành viên trở lên: Theo Điều 46 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp có từ 02 đến 50 thành viên là tổ chức hoặc cá nhân. Các thành viên chịu trách nhiệm về nghĩa vụ tài sản của công ty trong phạm vi số vốn đã góp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Công ty cổ phần: Có tối thiểu 03 cổ đông và không hạn chế số lượng tối đa. Vốn điều lệ được chia thành các cổ phần bằng nhau. Các cổ đông chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi vốn đã góp.

Trong mô hình liên doanh, các bên có thể đóng góp không chỉ bằng tiền mà còn bằng tài sản, công nghệ hoặc những nguồn lực khác được pháp luật cho phép định giá và sử dụng để góp vốn.

Một số đặc điểm chính:

  • Có sự tham gia của ít nhất một nhà đầu tư nước ngoài và một nhà đầu tư Việt Nam.
  • Các bên cùng sở hữu doanh nghiệp theo tỷ lệ vốn góp hoặc tỷ lệ cổ phần.
  • Quyền biểu quyết và quyền quản lý được xác định theo pháp luật, Điều lệ và thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.
  • Lợi nhuận và rủi ro kinh doanh được phân chia theo quyền sở hữu và các thỏa thuận có liên quan.
  • Đối tác Việt Nam có thể đóng góp kinh nghiệm thị trường, mạng lưới khách hàng, nhân sự và hiểu biết về môi trường kinh doanh trong nước.

Mô hình liên doanh thường được cân nhắc khi nhà đầu tư nước ngoài muốn tận dụng nguồn lực địa phương, giảm bớt những khó khăn trong quá trình tiếp cận thị trường hoặc cần có đối tác Việt Nam để đáp ứng điều kiện đầu tư trong một số ngành, nghề nhất định.

4. So sánh chi tiết công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài và công ty liên doanh

Mặc dù cả hai mô hình đều có thể được thành lập và hoạt động tại Việt Nam dưới sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam, nhưng chúng có những khác biệt đáng kể.

Tiêu chí Công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài Công ty liên doanh
Cơ cấu sở hữu Một chủ sở hữu nước ngoài nắm giữ 100% vốn điều lệ Có nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư Việt Nam cùng tham gia sở hữu
Số lượng chủ sở hữu/thành viên Một chủ sở hữu Từ hai nhà đầu tư trở lên
Loại hình doanh nghiệp Công ty TNHH một thành vi Từ hai nhà đầu tư trở lên
Loại hình doanh nghiệp Công ty TNHH một thành viên Thường là công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần
Quyền kiểm soát Chủ sở hữu nước ngoài chủ động quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền Quyền quyết định được phân chia theo tỷ lệ sở hữu, cơ cấu quản trị và Điều lệ
Góp vốn Do một chủ sở hữu thực hiện Các bên cùng góp vốn theo cam kết
Phân chia lợi nhuận Thuộc về chủ sở hữu sau khi thực hiện nghĩa vụ tài chính Theo tỷ lệ sở hữu và quy định pháp luật, Điều lệ
Trách nhiệm tài sản Chủ sở hữu chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ Thành viên hoặc cổ đông chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp
Cơ chế quản lý Tập trung vào một chủ sở hữu Có sự phối hợp giữa các bên góp vốn
Chuyển nhượng vốn Chủ sở hữu chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn theo quy định Việc chuyển nhượng chịu sự điều chỉnh của loại hình doanh nghiệp và quy định pháp luật
Khả năng huy động vốn Có thể huy động thêm vốn từ chủ sở hữu hoặc người khác, nhưng phải chuyển đổi loại hình nếu có thêm thành viên góp vốn Có thể tiếp nhận thêm thành viên hoặc cổ đông theo quy định của loại hình doanh nghiệp
Quan hệ hợp tác Không bắt buộc có đối tác Việt Nam góp vốn Có sự tham gia của đối tác Việt Nam trong cơ cấu sở hữu

4.1. Khác biệt về cơ cấu vốn và quyền sở hữu

Đây là điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa hai mô hình.

Với công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài, toàn bộ vốn điều lệ thuộc về một nhà đầu tư nước ngoài. Nhà đầu tư không phải chia sẻ quyền sở hữu doanh nghiệp với cá nhân hoặc tổ chức khác. Điều này giúp họ chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược, lựa chọn nhân sự quản lý và định hướng phát triển.

Trong khi đó, công ty liên doanh có sự tham gia góp vốn của nhiều nhà đầu tư. Tỷ lệ góp vốn của mỗi bên có thể khác nhau tùy theo thỏa thuận, điều kiện tiếp cận thị trường và quy định pháp luật chuyên ngành.

Ví dụ, một doanh nghiệp Nhật Bản có thể góp 70% vốn và một doanh nghiệp Việt Nam góp 30% vốn để thành lập công ty liên doanh. Khi đó, doanh nghiệp Nhật Bản nắm giữ tỷ lệ vốn lớn hơn, nhưng không đồng nghĩa với việc có thể tự quyết định mọi vấn đề. Quyền biểu quyết còn phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp, quy định về tỷ lệ thông qua nghị quyết và Điều lệ công ty.

4.2. Khác biệt về quyền quản lý và điều hành

Ở mô hình 100% vốn nước ngoài, chủ sở hữu có quyền quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của mình. Doanh nghiệp có thể tổ chức bộ máy quản lý theo mô hình phù hợp với nhu cầu hoạt động và quy định của Luật Doanh nghiệp.

Đối với công ty liên doanh, quyền quản lý cần được thiết kế để bảo đảm sự tham gia của các bên góp vốn. Các vấn đề như bổ nhiệm nhân sự chủ chốt, phê duyệt ngân sách, kế hoạch kinh doanh, đầu tư mở rộng và phân phối lợi nhuận có thể trở thành nội dung cần thống nhất giữa các thành viên.

Nếu không có cơ chế phân định quyền hạn rõ ràng, doanh nghiệp có thể phát sinh bất đồng trong quá trình điều hành, đặc biệt khi các bên có tỷ lệ sở hữu hoặc lợi ích kinh doanh khác nhau.

Do đó, Điều lệ công ty và thỏa thuận giữa các nhà đầu tư có vai trò quan trọng trong việc xác định cơ chế quản trị và giải quyết tranh chấp nội bộ.

4.3. Khác biệt về trách nhiệm pháp lý

Cả hai mô hình đều có thể áp dụng nguyên tắc trách nhiệm hữu hạn nếu được tổ chức dưới hình thức công ty TNHH hoặc công ty cổ phần.

Đối với công ty TNHH một thành viên, chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi vốn điều lệ của công ty.

Đối với công ty liên doanh thành lập dưới hình thức công ty TNHH hai thành viên trở lên, các thành viên chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn đã góp, trừ những trường hợp luật định.

Nếu liên doanh được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, cổ đông chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng trách nhiệm hữu hạn không có nghĩa là nhà đầu tư được miễn trừ mọi trách nhiệm cá nhân. Các trường hợp không góp đủ vốn, rút vốn trái quy định, vi phạm nghĩa vụ của người quản lý hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật vẫn có thể phát sinh trách nhiệm tương ứng.

4.4. Khác biệt về khả năng huy động và chuyển nhượng vốn

Công ty TNHH một thành viên có cơ cấu vốn tập trung nên việc thay đổi chủ sở hữu hoặc chuyển nhượng vốn thường được thực hiện theo quyết định của chủ sở hữu và các thủ tục pháp lý liên quan.

Theo Điều 87 Luật Doanh nghiệp 2020, công ty TNHH một thành viên có thể tăng vốn điều lệ bằng cách chủ sở hữu góp thêm vốn hoặc huy động thêm phần vốn góp của người khác. Nếu huy động thêm vốn góp từ người khác, doanh nghiệp phải chuyển đổi sang loại hình công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần.

Với công ty liên doanh, việc tiếp nhận thêm nhà đầu tư, chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần cần tuân thủ các quy định tương ứng với loại hình doanh nghiệp. Ngoài ra, khi có sự thay đổi tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục đầu tư trước khi thay đổi thành viên hoặc cổ đông trong các trường hợp được quy định tại Luật Đầu tư.

4.5. Khác biệt về lợi thế kinh doanh

Công ty 100% vốn nước ngoài mang lại lợi thế về quyền tự chủ và khả năng triển khai chiến lược thống nhất với công ty mẹ ở nước ngoài. Nhà đầu tư có thể chủ động xây dựng hệ thống vận hành, tiêu chuẩn chất lượng và văn hóa doanh nghiệp mà không cần thỏa thuận với đối tác góp vốn.

Ngược lại, công ty liên doanh có thể tận dụng mạng lưới quan hệ, kinh nghiệm kinh doanh và sự am hiểu thị trường của đối tác Việt Nam. Đây là lợi thế đáng cân nhắc đối với những doanh nghiệp lần đầu gia nhập thị trường hoặc hoạt động trong ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, liên doanh cũng đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả nhằm hạn chế xung đột lợi ích và bảo đảm các bên cùng hướng tới mục tiêu phát triển chung.

5. Điều kiện và thủ tục thành lập hai mô hình tại Việt Nam

Dù lựa chọn công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài hay công ty liên doanh, nhà đầu tư đều cần xem xét các điều kiện tiếp cận thị trường, ngành nghề kinh doanh và quy định pháp luật có liên quan.

5.1. Điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài

Theo Điều 8 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành, nghề thuộc Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Danh mục này bao gồm hai nhóm:

  • Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường.
  • Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện.

Các điều kiện có thể liên quan đến tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực của nhà đầu tư, đối tác tham gia và những yêu cầu khác theo pháp luật hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Vì vậy, không phải mọi lĩnh vực đều cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn. Trong một số ngành nghề, nhà đầu tư phải đáp ứng giới hạn sở hữu hoặc điều kiện về đối tác Việt Nam.

5.2. Thủ tục thành lập công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài

Theo Luật Đầu tư 2025, quy trình thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã có thay đổi đáng chú ý.

Khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với điều kiện đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

Nghị định 96/2026/NĐ-CP tiếp tục quy định chi tiết về trình tự, thủ tục liên quan.

Về cơ bản, nhà đầu tư cần thực hiện các công việc sau:

  1. Xác định ngành nghề kinh doanh và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
  2. Xác định địa điểm, vốn đầu tư, vốn điều lệ và nội dung dự án.
  3. Chuẩn bị hồ sơ thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
  4. Thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp và các thủ tục đầu tư tương ứng theo quy định hiện hành.
  5. Thực hiện nghĩa vụ góp vốn, mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư theo quy định về quản lý ngoại hối.
  6. Hoàn thành các giấy phép, điều kiện kinh doanh chuyên ngành trước khi triển khai hoạt động nếu thuộc trường hợp phải có giấy phép.

Trình tự cụ thể cần được xác định theo trường hợp đầu tư, ngành nghề và quy định hướng dẫn hiện hành.

5.3. Thủ tục thành lập công ty liên doanh

Đối với công ty liên doanh, ngoài các thủ tục liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài, các bên cần thống nhất cơ cấu góp vốn và cơ chế quản trị trước khi thành lập doanh nghiệp.

Các công việc cơ bản gồm:

  1. Lựa chọn đối tác Việt Nam và thẩm định tư cách pháp lý, năng lực tài chính của các bên.
  2. Thống nhất tỷ lệ góp vốn, phương thức góp vốn và quyền, nghĩa vụ của từng nhà đầu tư.
  3. Xác định loại hình doanh nghiệp phù hợp: công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần.
  4. Kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường và các yêu cầu về tỷ lệ sở hữu nước ngoài.
  5. Chuẩn bị hồ sơ đầu tư, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các thỏa thuận liên quan.
  6. Thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp và thủ tục đầu tư theo quy định áp dụng cho trường hợp cụ thể.
  7. Thực hiện góp vốn, hoàn thiện cơ cấu quản trị và các giấy phép kinh doanh chuyên ngành.

Đặc biệt, các bên nên xây dựng Điều lệ công ty và thỏa thuận liên doanh rõ ràng, quy định cụ thể quyền biểu quyết, phân chia lợi nhuận, chuyển nhượng vốn, xử lý vi phạm và phương án giải quyết tranh chấp.

6. Nên lựa chọn công ty 100% vốn nước ngoài hay công ty liên doanh?

Không có mô hình nào phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Việc lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu kinh doanh, khả năng tài chính, mức độ am hiểu thị trường và điều kiện pháp lý của từng ngành nghề.

Nên lựa chọn công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài khi:

  • Nhà đầu tư muốn toàn quyền sở hữu và chủ động điều hành doanh nghiệp.
  • Doanh nghiệp đã có kinh nghiệm hoạt động tại Việt Nam hoặc có hệ thống quản trị từ công ty mẹ.
  • Nhà đầu tư muốn bảo đảm tính thống nhất trong chiến lược, công nghệ và quy trình vận hành.
  • Ngành nghề kinh doanh cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn.

Nên cân nhắc mô hình liên doanh khi:

  • Nhà đầu tư muốn tận dụng kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ của đối tác Việt Nam.
  • Doanh nghiệp cần đối tác địa phương hỗ trợ phân phối, nhân sự, vận hành hoặc phát triển thị trường.
  • Ngành nghề kinh doanh có yêu cầu hoặc giới hạn về tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài.
  • Các bên có nguồn lực bổ trợ cho nhau và đã thống nhất được cơ chế quản trị, phân chia lợi ích.

Đối với cả hai mô hình, nhà đầu tư cần đánh giá kỹ các điều kiện pháp lý, nghĩa vụ tài chính và khả năng vận hành thực tế trước khi đưa ra quyết định.

7. Kết luận

Công ty TNHH một thành viên 100% vốn nước ngoài và công ty liên doanh đều là những hình thức đầu tư phổ biến tại Việt Nam, nhưng có sự khác biệt rõ rệt về cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát và cơ chế quản trị. Nếu mô hình 100% vốn nước ngoài đề cao tính độc lập và quyền chủ động của nhà đầu tư, thì liên doanh tạo cơ hội kết hợp nguồn lực, kinh nghiệm và lợi thế thị trường giữa doanh nghiệp nước ngoài với đối tác Việt Nam.

Việc lựa chọn mô hình phù hợp cần được xem xét trên cả phương diện pháp lý và chiến lược kinh doanh dài hạn. Đặc biệt, nhà đầu tư cần cập nhật các quy định mới về điều kiện tiếp cận thị trường, thủ tục thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và quản lý vốn đầu tư để hạn chế rủi ro trong quá trình triển khai dự án tại Việt Nam.

Gmail
Messenger
Hotlines