Trong hơn một thập kỷ qua, hệ sinh thái startup công nghệ tại Việt Nam đã trải qua nhiều chu kỳ vốn khác nhau. Giai đoạn 2018-2021 chứng kiến dòng vốn đầu tư mạo hiểm tăng trưởng mạnh, khi nhiều quỹ quốc tế đổ tiền vào các startup fintech, thương mại điện tử, AI, blockchain và logistics công nghệ. Tuy nhiên từ năm 2023, thị trường bước vào một giai đoạn mới: làn sóng tái cấu trúc danh mục và thoái vốn của các quỹ đầu tư nước ngoài.
Trong bối cảnh đó, M&A trở thành kênh exit quan trọng thay thế cho IPO – vốn vẫn còn hạn chế tại Việt Nam. Các thương vụ mua lại, bán cổ phần chiến lược hoặc tái cấu trúc sở hữu đang diễn ra ngày càng nhiều, đặc biệt trong các lĩnh vực fintech, nền tảng dữ liệu và công nghệ blockchain. Điều này phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái startup Việt Nam, khi các doanh nghiệp công nghệ bắt đầu bước sang giai đoạn tái cấu trúc vốn và hợp nhất để mở rộng quy mô.
- Làn sóng thoái vốn của quỹ nước ngoài giai đoạn 2023-2025
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng của thị trường công nghệ toàn cầu, nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm đã bước vào chu kỳ tối ưu danh mục và tìm kiếm lối thoát vốn. Điều này không chỉ diễn ra tại Mỹ hay Trung Quốc, mà cũng tác động rõ rệt tới Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Từ năm 2023 đến 2025, nhiều quỹ VC lớn bắt đầu đánh giá lại các khoản đầu tư trong khu vực, đặc biệt là những startup chưa đạt được quy mô thị trường hoặc lợi nhuận kỳ vọng. Trong bối cảnh IPO tại Đông Nam Á còn hạn chế, M&A trở thành con đường exit phổ biến nhất cho các khoản đầu tư công nghệ.
Một số startup Việt Nam đã tận dụng giai đoạn này để tái cấu trúc cổ đông và thu hút nhà đầu tư chiến lược mới, thay vì chỉ phụ thuộc vào các vòng gọi vốn tiếp theo. Điều này tạo ra một thị trường M&A năng động trong lĩnh vực công nghệ, nơi các tập đoàn công nghệ, ngân hàng, công ty viễn thông và quỹ PE tìm kiếm cơ hội mua lại hoặc đầu tư chiến lược vào các nền tảng đã chứng minh được sản phẩm – thị trường.
- Fintech: lĩnh vực nóng nhất trong M&A công nghệ
Trong hệ sinh thái startup Việt Nam, fintech luôn là lĩnh vực thu hút vốn đầu tư mạnh nhất. Với tỷ lệ người dùng ngân hàng số ngày càng tăng và hệ sinh thái thanh toán điện tử phát triển nhanh, fintech trở thành một trong những thị trường hấp dẫn nhất Đông Nam Á.
Các công ty fintech Việt Nam thường được định giá dựa trên tốc độ tăng trưởng người dùng, dữ liệu tín dụng và khả năng tích hợp với hệ thống ngân hàng, thay vì lợi nhuận ngắn hạn. Điều này khiến nhiều tập đoàn tài chính quốc tế và ngân hàng khu vực xem fintech Việt Nam là mục tiêu M&A chiến lược nhằm mở rộng thị trường.
Một ví dụ đáng chú ý là Trusting Social, nền tảng fintech chuyên về phân tích dữ liệu tín dụng dựa trên trí tuệ nhân tạo. Công ty này đã thu hút nhiều vòng đầu tư từ các quỹ quốc tế, nhờ khả năng khai thác dữ liệu viễn thông và hành vi người dùng để đánh giá tín dụng. Với mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu lớn, Trusting Social trở thành một trong những startup fintech có giá trị chiến lược cao trong các thương vụ hợp tác hoặc M&A với ngân hàng và tổ chức tài chính.
- Blockchain và gaming: từ startup toàn cầu đến mục tiêu M&A
Bên cạnh fintech, lĩnh vực blockchain và gaming cũng đóng vai trò quan trọng trong bức tranh M&A công nghệ tại Việt Nam. Một trong những trường hợp nổi bật là Sky Mavis, công ty phát triển trò chơi blockchain nổi tiếng toàn cầu với nền tảng Axie Infinity.
Sự phát triển nhanh chóng của Sky Mavis trong giai đoạn 2020-2022 đã đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm blockchain gaming của thế giới. Mặc dù thị trường crypto trải qua nhiều biến động sau đó, các công ty như Sky Mavis vẫn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư chiến lược nhờ công nghệ nền tảng, cộng đồng người dùng toàn cầu và hệ sinh thái blockchain riêng.
Các thương vụ hợp tác chiến lược, đầu tư tiếp theo hoặc M&A trong lĩnh vực blockchain thường tập trung vào công nghệ, tài sản trí tuệ và cộng đồng người dùng, thay vì doanh thu ngắn hạn. Điều này khiến định giá của các công ty blockchain có thể biến động mạnh theo chu kỳ thị trường, nhưng vẫn hấp dẫn với các tập đoàn công nghệ lớn.
- Case OneMount: xây dựng nền tảng công nghệ trong hệ sinh thái tiêu dùng
Một ví dụ khác phản ánh xu hướng M&A công nghệ tại Việt Nam là One Mount Group, công ty công nghệ thuộc hệ sinh thái Masan. OneMount phát triển nhiều nền tảng trong các lĩnh vực fintech, bán lẻ và logistics, với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng tích hợp.
Trong bối cảnh các tập đoàn lớn chuyển mình thành doanh nghiệp công nghệ – dữ liệu, những công ty như OneMount trở thành nút kết nối giữa ngành công nghệ và tiêu dùng. Điều này tạo ra nhiều cơ hội M&A hoặc hợp tác chiến lược với các nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia vào thị trường Việt Nam nhưng chưa có nền tảng công nghệ nội địa.
OneMount cho thấy một xu hướng mới của M&A: thay vì mua lại startup đơn lẻ, các tập đoàn lớn đang đầu tư vào nền tảng công nghệ có khả năng kết nối nhiều ngành khác nhau, từ bán lẻ, tài chính đến logistics.
- Xu hướng M&A công nghệ Việt Nam giai đoạn 2025-2030
Trong giai đoạn 2025-2030, M&A công nghệ tại Việt Nam được dự báo sẽ bước vào giai đoạn hợp nhất và tái cấu trúc sâu hơn. Nhiều startup sau giai đoạn tăng trưởng nhanh sẽ phải tìm kiếm đối tác chiến lược để mở rộng quy mô, tối ưu chi phí hoặc tiếp cận thị trường quốc tế.
Những lĩnh vực có khả năng dẫn dắt M&A trong giai đoạn tới bao gồm fintech, AI, dữ liệu lớn, logistics công nghệ và nền tảng thương mại điện tử. Đồng thời, các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ tiếp tục sử dụng M&A như một kênh exit chính khi thị trường IPO trong khu vực vẫn còn hạn chế.
Trong bối cảnh đó, các startup Việt Nam muốn trở thành mục tiêu M&A hấp dẫn cần tập trung vào công nghệ lõi, dữ liệu người dùng và khả năng mở rộng ra khu vực, thay vì chỉ tăng trưởng doanh thu ngắn hạn.
M&A công nghệ là giai đoạn trưởng thành của hệ sinh thái startup
Sự gia tăng của các thương vụ M&A trong lĩnh vực công nghệ – fintech – startup cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang bước sang giai đoạn trưởng thành. Khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm trở nên chọn lọc hơn, M&A trở thành công cụ quan trọng để tái cấu trúc sở hữu, hợp nhất nguồn lực và mở rộng quy mô thị trường.
Các công ty như Trusting Social, Sky Mavis hay One Mount Group cho thấy tiềm năng của công nghệ Việt Nam trong việc thu hút vốn và hợp tác quốc tế. Trong 5-10 năm tới, M&A có thể trở thành con đường phát triển chiến lược quan trọng nhất đối với nhiều startup Việt Nam khi bước ra thị trường khu vực và toàn cầu.
