Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp là một trong những phương thức phổ biến giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường Việt Nam mà không nhất thiết phải thành lập doanh nghiệp mới. Tuy nhiên, tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, tỷ lệ sở hữu vốn và các yếu tố liên quan đến quốc phòng, an ninh, nhà đầu tư có thể phải đáp ứng những điều kiện và thực hiện các thủ tục pháp lý khác nhau. Vậy hình thức đầu tư này được quy định như thế nào, có những phương thức thực hiện nào và quy trình đăng ký ra sao?
1. Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp là gì?
Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp là phương thức đầu tư mà nhà đầu tư tham gia vào một tổ chức kinh tế đã được thành lập tại Việt Nam thông qua việc bổ sung vốn hoặc nhận chuyển nhượng quyền sở hữu vốn từ các chủ thể hiện hữu.
Khác với hình thức thành lập doanh nghiệp mới, phương thức này cho phép nhà đầu tư tham gia trực tiếp vào hoạt động của một doanh nghiệp đang tồn tại, tận dụng hệ thống cơ sở vật chất, nhân sự, khách hàng và mạng lưới kinh doanh sẵn có.
Theo Điều 21 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, nhà đầu tư có quyền góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế. Quyền này được áp dụng đối với cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài, nhưng nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng thêm những điều kiện về tiếp cận thị trường, quốc phòng, an ninh và pháp luật đất đai.
1.1. Phân biệt góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp
Mặc dù thường được nhắc đến cùng nhau, góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp là ba hình thức đầu tư có bản chất pháp lý và cách thức thực hiện khác nhau.
Góp vốn vào tổ chức kinh tế
Góp vốn là việc nhà đầu tư đưa tài sản vào một tổ chức kinh tế để hình thành hoặc tăng vốn của tổ chức đó. Tài sản góp vốn có thể là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và các tài sản khác có thể định giá được bằng Đồng Việt Nam theo quy định pháp luật.
Đối với hình thức này, nguồn vốn được đưa trực tiếp vào doanh nghiệp. Nhà đầu tư trở thành chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông tùy thuộc vào loại hình tổ chức kinh tế và phương thức góp vốn.
Ví dụ: Một doanh nghiệp Nhật Bản góp thêm vốn vào công ty TNHH tại Việt Nam để trở thành thành viên công ty. Khoản vốn này được ghi nhận trong vốn điều lệ của doanh nghiệp sau khi hoàn tất các thủ tục tương ứng.
Mua cổ phần
Mua cổ phần là việc nhà đầu tư mua cổ phần của công ty cổ phần. Giao dịch có thể được thực hiện thông qua việc mua cổ phần phát hành lần đầu, mua cổ phần phát hành thêm hoặc nhận chuyển nhượng cổ phần từ công ty hay cổ đông hiện hữu.
Khi trở thành cổ đông, nhà đầu tư có các quyền tương ứng với loại cổ phần sở hữu theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Điều lệ công ty.
Ví dụ: Một nhà đầu tư nước ngoài mua 20% cổ phần của công ty cổ phần Việt Nam từ một cổ đông hiện hữu. Sau khi giao dịch hoàn tất và được ghi nhận theo quy định, nhà đầu tư trở thành cổ đông của công ty.
Mua phần vốn góp
Mua phần vốn góp là việc nhà đầu tư nhận chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp của thành viên hiện hữu trong tổ chức kinh tế để trở thành thành viên hoặc chủ thể sở hữu vốn theo quy định tương ứng.
Hình thức này thường được áp dụng đối với công ty TNHH, công ty hợp danh và các tổ chức kinh tế khác có cơ cấu vốn không được chia thành cổ phần.
Ví dụ: Một nhà đầu tư nước ngoài mua lại 30% phần vốn góp của một thành viên trong công ty TNHH hai thành viên trở lên. Sau khi hoàn tất giao dịch và thủ tục đăng ký thay đổi thành viên, nhà đầu tư trở thành thành viên của công ty.
1.2. Bảng so sánh ba hình thức đầu tư
| Tiêu chí | Góp vốn | Mua cổ phần | Mua phần vốn góp |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Đưa vốn vào doanh nghiệp | Nhận sở hữu cổ phần | Nhận chuyển nhượng phần vốn góp |
| Đối tượng | Công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh và tổ chức kinh tế khác | Công ty cổ phần | Công ty TNHH, công ty hợp danh và tổ chức kinh tế khác |
| Nguồn tiền | Vốn được bổ sung vào doanh nghiệp | Có thể trả cho công ty hoặc cổ đông bán cổ phần | Thông thường trả cho thành viên chuyển nhượng |
| Tư cách sau giao dịch | Thành viên hoặc cổ đông tùy loại hình | Cổ đông | Thành viên hoặc chủ thể sở hữu vốn tương ứng |
| Cơ sở pháp lý | Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp | Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp | Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp |
Như vậy, điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở bản chất dòng vốn và chủ thể nhận tiền. Với hoạt động góp vốn, nguồn vốn được đưa vào doanh nghiệp để hình thành hoặc tăng vốn. Trong khi đó, giao dịch mua cổ phần và mua phần vốn góp từ chủ sở hữu hiện hữu thường là giao dịch chuyển nhượng quyền sở hữu, trong đó khoản tiền được thanh toán cho bên chuyển nhượng.
Việc xác định đúng hình thức đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng hợp đồng, xác định tỷ lệ sở hữu, nghĩa vụ thuế và thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
2. Điều kiện đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp đối với nhà đầu tư nước ngoài
Nhà đầu tư nước ngoài được quyền tham gia góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp tại doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, quyền đầu tư này không mang tính tuyệt đối mà phải tuân thủ các điều kiện theo pháp luật Việt Nam và cam kết quốc tế có liên quan.
Theo khoản 2 Điều 21 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài cần đáp ứng ba nhóm điều kiện cơ bản sau:
2.1. Đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường
Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp tại Việt Nam.
Theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ những ngành, nghề thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Danh mục này được phân thành hai nhóm:
- Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường: Nhà đầu tư nước ngoài không được thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề thuộc danh mục này.
- Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: Nhà đầu tư nước ngoài được phép đầu tư nhưng phải đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Các điều kiện tiếp cận thị trường có thể liên quan đến:
- Tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài trong tổ chức kinh tế.
- Hình thức đầu tư.
- Phạm vi hoạt động đầu tư.
- Năng lực của nhà đầu tư và đối tác tham gia đầu tư.
- Các điều kiện khác theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế có liên quan.
Chẳng hạn, đối với một số lĩnh vực dịch vụ, nhà đầu tư nước ngoài có thể bị giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn hoặc phải đáp ứng yêu cầu về hình thức hiện diện thương mại. Vì vậy, trước khi tiến hành giao dịch, nhà đầu tư cần kiểm tra ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu và điều kiện áp dụng tương ứng.
Đặc biệt, không nên mặc định rằng mọi doanh nghiệp Việt Nam đều có thể tiếp nhận vốn đầu tư nước ngoài với tỷ lệ sở hữu không giới hạn.
2.2. Đáp ứng điều kiện về quốc phòng, an ninh
Bên cạnh điều kiện tiếp cận thị trường, giao dịch góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài còn phải bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.
Theo quy định tại Điều 21 Luật Đầu tư 2025 và Điều 75 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, yếu tố này đặc biệt được xem xét khi tổ chức kinh tế có quyền sử dụng đất tại các khu vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh.
Các khu vực cần lưu ý bao gồm:
- Đảo.
- Xã, phường, đặc khu khu vực biên giới.
- Xã, phường ven biển.
- Khu vực khác có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
Trong trường hợp doanh nghiệp mục tiêu có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại những khu vực nêu trên, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét các điều kiện liên quan trước khi chấp thuận giao dịch.
Theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP, có ngoại lệ đối với tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế được thành lập theo quy định của Chính phủ trong phạm vi điều kiện đất đai được quy định.
Do đó, nhà đầu tư cần rà soát hồ sơ đất đai của doanh nghiệp mục tiêu, không chỉ tập trung vào tỷ lệ vốn dự kiến nhận chuyển nhượng.
2.3. Tuân thủ quy định về tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài
Tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài là vấn đề cần được xác định trước khi ký kết và thực hiện giao dịch.
Theo pháp luật đầu tư, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài phải phù hợp với điều kiện tiếp cận thị trường của từng ngành, nghề kinh doanh.
Ngoài ra, Điều 20 Luật Đầu tư 2025 quy định trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải thực hiện điều kiện và thủ tục đầu tư theo quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài khi tiếp tục đầu tư vào tổ chức kinh tế khác.
Cụ thể, quy định này áp dụng đối với tổ chức kinh tế thuộc một trong các trường hợp:
- Có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc có đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài đối với công ty hợp danh.
- Có tổ chức kinh tế thuộc trường hợp nêu trên nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
- Có nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế thuộc trường hợp nêu trên cùng nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Ngược lại, tổ chức kinh tế không thuộc các trường hợp này được thực hiện điều kiện và thủ tục đầu tư theo quy định đối với nhà đầu tư trong nước khi đầu tư vào tổ chức kinh tế khác.
Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam thông qua việc mua lại hoặc góp vốn vào doanh nghiệp khác.
2.4. Một số điều kiện và lưu ý khác
Ngoài ba nhóm điều kiện trên, nhà đầu tư cần xem xét các quy định liên quan đến:
- Điều kiện chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp theo Luật Doanh nghiệp và Điều lệ công ty.
- Quy định về đầu tư trên thị trường chứng khoán nếu giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chứng khoán.
- Quy định về thanh toán, chuyển vốn và tài khoản vốn đầu tư theo pháp luật về quản lý ngoại hối.
- Nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp.
- Các quy định chuyên ngành áp dụng đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu.
Việc rà soát đầy đủ các điều kiện ngay từ đầu giúp nhà đầu tư hạn chế nguy cơ giao dịch không thể hoàn tất hoặc phải điều chỉnh phương án đầu tư sau khi đã ký kết hợp đồng.
3. Các hình thức đầu tư theo quy định pháp luật Việt Nam
Điều 74 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các hình thức góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế.
3.1. Góp vốn vào tổ chức kinh tế
Nhà đầu tư có thể góp vốn vào tổ chức kinh tế theo các hình thức sau:
Mua cổ phần phát hành lần đầu hoặc cổ phần phát hành thêm của công ty cổ phần
Nhà đầu tư tham gia mua cổ phần do công ty cổ phần phát hành để hình thành hoặc tăng vốn điều lệ.
Đây là phương thức giúp doanh nghiệp huy động thêm nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, mở rộng quy mô hoặc triển khai các kế hoạch phát triển mới.
Góp vốn vào công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty hợp danh
Nhà đầu tư có thể góp vốn để trở thành thành viên của công ty TNHH hoặc thành viên góp vốn của công ty hợp danh theo quy định pháp luật tương ứng.
Đối với công ty TNHH, việc góp vốn có thể làm tăng vốn điều lệ hoặc hình thành cơ cấu thành viên mới tùy thuộc vào phương án giao dịch.
Góp vốn vào các tổ chức kinh tế khác
Ngoài công ty cổ phần, công ty TNHH và công ty hợp danh, nhà đầu tư còn có thể góp vốn vào các tổ chức kinh tế khác theo quy định pháp luật.
3.2. Mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế
Bên cạnh hình thức góp vốn trực tiếp, nhà đầu tư có thể tham gia doanh nghiệp thông qua việc mua lại phần sở hữu của các chủ thể hiện hữu.
Theo khoản 2 Điều 74 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, các hình thức bao gồm:
Mua cổ phần của công ty cổ phần từ công ty hoặc cổ đông
Nhà đầu tư có thể mua cổ phần trực tiếp từ công ty hoặc nhận chuyển nhượng cổ phần từ cổ đông hiện hữu.
Sau giao dịch, nhà đầu tư trở thành cổ đông và được hưởng các quyền tương ứng với loại cổ phần sở hữu.
Mua phần vốn góp của thành viên công ty TNHH
Nhà đầu tư nhận chuyển nhượng phần vốn góp của thành viên hiện hữu để trở thành thành viên công ty TNHH.
Việc chuyển nhượng phải tuân thủ các quy định về điều kiện, trình tự và thủ tục chuyển nhượng phần vốn góp theo Luật Doanh nghiệp.
Mua phần vốn góp của thành viên góp vốn trong công ty hợp danh
Nhà đầu tư có thể mua phần vốn góp của thành viên góp vốn trong công ty hợp danh để trở thành thành viên góp vốn của công ty.
Mua phần vốn góp của thành viên trong các tổ chức kinh tế khác
Đối với những tổ chức kinh tế không thuộc các trường hợp nêu trên, nhà đầu tư có thể nhận chuyển nhượng phần vốn góp từ thành viên hiện hữu theo quy định pháp luật tương ứng.
Nhìn chung, các hình thức đầu tư này tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn phương án tham gia thị trường phù hợp với mục tiêu kinh doanh, năng lực tài chính và mức độ kiểm soát doanh nghiệp mong muốn.
4. Thủ tục góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài
Thủ tục đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp được thực hiện theo Luật Đầu tư, Nghị định 96/2026/NĐ-CP và pháp luật doanh nghiệp tương ứng.
Một điểm quan trọng là không phải mọi giao dịch có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài đều phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi giao dịch. Nghĩa vụ đăng ký chỉ phát sinh trong những trường hợp luật định.
4.1. Xác định trường hợp phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp
Theo khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục đăng ký trước khi thay đổi thành viên, cổ đông nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
Trường hợp 1: Làm tăng tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài tại ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện
Giao dịch góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại tổ chức kinh tế kinh doanh ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Ví dụ: Một doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh thuộc danh mục ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đang có cổ đông nước ngoài. Khi một nhà đầu tư nước ngoài khác tham gia giao dịch khiến tổng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng lên, doanh nghiệp cần xem xét nghĩa vụ đăng ký theo quy định.
Trường hợp 2: Làm tăng tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài lên trên 50%
Giao dịch dẫn đến việc nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 20 nắm giữ trên 50% vốn điều lệ của tổ chức kinh tế trong các tình huống:
- Tăng tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài từ mức dưới hoặc bằng 50% lên trên 50%.
- Tăng tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài khi nhà đầu tư nước ngoài đã sở hữu trên 50% vốn điều lệ.
Đây là quy định quan trọng đối với các giao dịch mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A), đặc biệt khi nhà đầu tư nước ngoài muốn gia tăng quyền kiểm soát đối với doanh nghiệp Việt Nam.
Trường hợp 3: Doanh nghiệp có quyền sử dụng đất tại khu vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh
Nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký khi góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại:
- Đảo và xã, phường, đặc khu khu vực biên giới.
- Xã, phường ven biển.
- Khu vực khác có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
Đối với những giao dịch không thuộc ba trường hợp trên, nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp và các nghĩa vụ liên quan theo quy định pháp luật.
4.2. Hồ sơ đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp
Theo Điều 76 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài tham gia giao dịch thuộc diện phải đăng ký cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ gửi cơ quan đăng ký đầu tư nơi tổ chức kinh tế đặt trụ sở chính.
Hồ sơ cơ bản bao gồm:
1. Văn bản đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp
Văn bản cần thể hiện những thông tin chủ yếu:
- Thông tin đăng ký doanh nghiệp của tổ chức kinh tế dự kiến nhận vốn đầu tư.
- Ngành, nghề kinh doanh của tổ chức kinh tế.
- Danh sách chủ sở hữu, thành viên, cổ đông sáng lập và danh sách chủ sở hữu, thành viên, cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài (nếu có).
- Tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài trước và sau giao dịch.
- Giá trị giao dịch dự kiến của hợp đồng góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp.
- Thông tin về dự án đầu tư của tổ chức kinh tế (nếu có).
2. Tài liệu về tư cách pháp lý của các bên
Bao gồm tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của cá nhân, tổ chức thực hiện giao dịch và tổ chức kinh tế tiếp nhận vốn đầu tư.
Đối với nhà đầu tư là tổ chức nước ngoài, cần chuẩn bị các tài liệu pháp lý tương ứng theo quy định và yêu cầu về hình thức hợp pháp hóa lãnh sự, dịch thuật, chứng thực khi áp dụng.
3. Văn bản thỏa thuận nguyên tắc về giao dịch
Đây là văn bản thể hiện sự thống nhất ban đầu giữa các bên về việc góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp.
Văn bản có thể được ký giữa nhà đầu tư nước ngoài với tổ chức kinh tế tiếp nhận vốn hoặc giữa nhà đầu tư nước ngoài với cổ đông, thành viên hiện hữu của tổ chức kinh tế.
4. Tài liệu liên quan đến quyền sử dụng đất
Đối với trường hợp doanh nghiệp thuộc diện phải xem xét điều kiện về đất đai, hồ sơ cần có thông tin về tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất để cơ quan có thẩm quyền tra cứu trên cơ sở dữ liệu hoặc bản sao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.
Lưu ý, thành phần hồ sơ thực tế có thể khác nhau tùy theo chủ thể giao dịch, loại hình doanh nghiệp và trường hợp cụ thể. Nhà đầu tư cần kiểm tra yêu cầu pháp lý áp dụng trước khi nộp hồ sơ.
4.3. Trình tự thực hiện thủ tục
Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, nhà đầu tư thực hiện các bước cơ bản sau:
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký
Tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài tham gia giao dịch chuẩn bị 01 bộ hồ sơ theo quy định và nộp tại cơ quan đăng ký đầu tư nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Việc xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ là yếu tố cần thiết để tránh phát sinh thời gian điều chỉnh hoặc chuyển hồ sơ.
Bước 2: Cơ quan đăng ký đầu tư xem xét điều kiện
Theo Điều 76 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, đối với các trường hợp thuộc điểm a và điểm b khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư xem xét việc đáp ứng điều kiện và thông báo cho nhà đầu tư.
Đối với trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh, quy trình có thêm bước lấy ý kiến cơ quan chuyên môn.
Cụ thể:
- Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư lấy ý kiến Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và Công an cấp tỉnh.
- Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị, các cơ quan được lấy ý kiến phản hồi về điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh.
- Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư xem xét và thông báo kết quả cho nhà đầu tư.
Bước 3: Thực hiện thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông
Sau khi được chấp thuận góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trong trường hợp phải đăng ký, tổ chức kinh tế tiếp tục thực hiện thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Đối với giao dịch không thuộc diện phải đăng ký trước, doanh nghiệp thực hiện thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông theo quy định tương ứng mà không phải trải qua bước đăng ký giao dịch đầu tư này.
Bước 4: Hoàn tất giao dịch và các nghĩa vụ liên quan
Sau khi hoàn thành các thủ tục cần thiết, các bên thực hiện thanh toán, bàn giao quyền sở hữu và cập nhật thông tin doanh nghiệp theo thỏa thuận và quy định pháp luật.
Nhà đầu tư cũng cần lưu ý các nghĩa vụ liên quan đến thuế, kế toán, quản lý ngoại hối và các quy định chuyên ngành trong quá trình hoàn tất giao dịch.
4.4. Một số vấn đề cần lưu ý khi thực hiện giao dịch
Bên cạnh việc tuân thủ thủ tục đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài cần đặc biệt quan tâm đến các vấn đề sau:
Rà soát tình trạng pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu
Trước khi quyết định góp vốn hoặc mua lại cổ phần, phần vốn góp, nhà đầu tư nên kiểm tra tình trạng pháp lý, cơ cấu sở hữu, nghĩa vụ tài chính, các khoản nợ, hợp đồng đang thực hiện và tình trạng pháp lý của tài sản doanh nghiệp.
Đây là bước thẩm định quan trọng nhằm đánh giá chính xác giá trị doanh nghiệp và hạn chế những rủi ro có thể phát sinh sau khi giao dịch hoàn tất.
Xác định chính xác tỷ lệ sở hữu và quyền quản lý
Tỷ lệ sở hữu vốn có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền biểu quyết, quyền tham gia quản lý và khả năng kiểm soát hoạt động doanh nghiệp.
Do đó, các bên cần thống nhất rõ tỷ lệ sở hữu sau giao dịch, quyền và nghĩa vụ của từng bên, cơ chế ra quyết định cũng như phương án xử lý khi phát sinh bất đồng.
Lưu ý quy định về thanh toán và ngoại hối
Đối với giao dịch có yếu tố nước ngoài, việc chuyển tiền góp vốn hoặc thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp cần tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối, tài khoản vốn đầu tư và các yêu cầu liên quan của ngân hàng được phép.
Nhà đầu tư cần xác định đúng loại tài khoản, phương thức chuyển tiền và chứng từ thanh toán để bảo đảm tính hợp pháp của dòng vốn.
Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế
Hoạt động chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp có thể phát sinh nghĩa vụ thuế đối với bên chuyển nhượng. Tùy thuộc vào chủ thể chuyển nhượng, loại tài sản và hình thức giao dịch, nghĩa vụ thuế sẽ được xác định theo quy định pháp luật thuế tương ứng.
Do đó, các bên nên rà soát nghĩa vụ thuế ngay từ giai đoạn đàm phán để tránh phát sinh tranh chấp hoặc chi phí ngoài dự kiến.
5. Kết luận
Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp là phương thức giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam thông qua các doanh nghiệp đã hoạt động, đồng thời tận dụng nguồn lực và lợi thế kinh doanh sẵn có. Tuy nhiên, để giao dịch được triển khai thuận lợi, nhà đầu tư cần xác định đúng hình thức đầu tư, kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài và thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý liên quan.
Đặc biệt, việc thẩm định doanh nghiệp mục tiêu, rà soát yếu tố đất đai, quốc phòng, an ninh và chuẩn bị hồ sơ ngay từ đầu sẽ góp phần hạn chế rủi ro, bảo đảm giao dịch được thực hiện đúng quy định pháp luật Việt Nam.

