VÌ SAO DOANH NGHIỆP ỨNG DỤNG AI NHIỀU NHƯNG HIỆU QUẢ LẠI THẤP?

Dù làn sóng AI đang bùng nổ, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn chỉ đang khai thác ở bề nổi. Thay vì tạo ra bước ngoặt tăng trưởng, AI chủ yếu được dùng cho các tác vụ đơn giản như soạn email, dịch thuật hay báo cáo. Khảo sát của EY Consulting Vietnam chỉ ra một nghịch lý lớn: 97% doanh nghiệp đã đưa AI vào vận hành, nhưng vỏn vẹn 3% thực sự tích hợp sâu và chứng minh được giá trị kinh tế mà công nghệ này mang lại.

Nguyên nhân đầu tiên đến từ tư duy của giới chủ. Ban lãnh đạo thường kỳ vọng AI là “đũa thần” mang lại kết quả tức thì, dẫn đến việc chỉ tập trung tối ưu hóa các quy trình ngắn hạn thay vì chuyển đổi toàn diện mô hình kinh doanh. Việc xem AI là trách nhiệm riêng của bộ phận IT, thiếu đi sự cọ xát với thực tế từ các phòng ban nghiệp vụ, khiến công cụ này không giải quyết được đúng “nỗi đau” của doanh nghiệp.

Thiếu hụt chuyên gia đang là rào cản cốt lõi. Có tới 68% doanh nghiệp thừa nhận nguồn nhân lực là thách thức hàng đầu khi ứng dụng AI. Dù nhân viên văn phòng thích ứng nhanh với các ứng dụng cơ bản, thị trường lại vô cùng khan hiếm kỹ sư AI đủ sức nghiên cứu và triển khai chuyên sâu. Dù mức lương được đẩy lên tới 30-120 triệu đồng/tháng, việc tuyển dụng vẫn là một bài toán hóc búa.

Đầu tư AI đắt đỏ hơn nhiều so với dự tính. Một máy chủ AI tiêu tốn từ 10-20 tỷ đồng, nhưng đó chưa phải là tất cả. Thực tế cho thấy, bỏ 1 đồng mua AI, doanh nghiệp phải tốn thêm 5-7 đồng cho việc đào tạo nhân sự và chuẩn hóa dữ liệu. Đồng thời, việc sử dụng các công cụ AI tràn lan, thiếu quy chế bảo mật chặt chẽ còn đặt tổ chức trước rủi ro lớn về rò rỉ dữ liệu nội bộ.

Để AI từ chỗ ngốn ngân sách chuyển sang sinh lời, chuyên gia khuyến cáo cần lật ngược vấn đề: xác định rõ mục tiêu kinh doanh trước khi chọn công nghệ. Doanh nghiệp cần tái thiết kế toàn bộ quy trình, bắt đầu bằng các thử nghiệm nhỏ với dữ liệu không nhạy cảm. Chỉ khi đo lường được hiệu quả đầu tư (ROI) rõ ràng, tổ chức mới nên cân nhắc mở rộng quy mô ứng dụng.