Oshōgatsu: Khi truyền thống kể chuyện năm mới
Oshōgatsu – Tết truyền thống của người Nhật là một bản hòa ca của thời gian và ký ức, nơi mỗi nghi lễ, món ăn, và tập tục đều kể một câu chuyện. Mỗi năm mới, người Nhật bước vào những ngày đầu năm với một nhịp sống vừa quen thuộc vừa mới mẻ, từng hành động đều được soi rọi dưới ánh sáng của truyền thống và tâm linh.
Trong đêm giao thừa, khi những sợi Toshikoshi Soba dài được nâng lên, người Nhật tin rằng chúng sẽ cắt đứt phiền muộn của năm cũ và kéo dài tuổi thọ. Khoảnh khắc này diễn ra trong không khí yên lặng, ấm áp bên gia đình. Tiếng chuông Joya no Kane ngân lên 108 lần, vang vọng trong đêm, xua đi những muộn phiền, thanh lọc tâm hồn và mở ra một không gian thiêng liêng cho năm mới. Mỗi bước chân đến đền trong Hatsumōde, mỗi lá quẻ Omikuji được rút, mỗi Ema treo lên – tất cả đều là những lời kể thầm về may mắn, hy vọng và kết nối với thần linh.
Ẩm thực Tết cũng là một câu chuyện sống động, nơi mỗi món Osechi Ryori là một lời chúc. Kuromame đen bóng là sức khỏe, Kazunoko vàng rực là sự sinh sôi, Tazukuri nhắn nhủ mùa màng bội thu, Kamaboko đỏ trắng mang đến hòa hợp, Kurikinton óng ánh gợi sự giàu sang và hạnh phúc. Và Ozoni – bát canh mochi thơm lừng không chỉ nuôi dưỡng cơ thể mà còn hâm nóng tình thân, gắn kết các thế hệ trong gia đình. Khoảnh khắc này diễn ra trong sự trang trọng và tĩnh tại của buổi sáng mùng 1. Thẩm mỹ trong cách bày biện Osechi, với hộp Jubako nhiều tầng, là ngôn ngữ kể chuyện bằng hình ảnh, hòa quyện màu sắc, hình dáng và ý nghĩa, khiến mỗi bữa ăn trở thành một tác phẩm nghệ thuật sống.
Oshōgatsu còn là câu chuyện của sự truyền nối giữa các thế hệ. Trẻ em nhận Otoshi-dama trong những phong bì nhỏ, trong khi cha mẹ giải thích ý nghĩa từng nghi lễ và món ăn. Từ đó, những giá trị tinh thần, những câu chuyện về may mắn, gia đình, và cội nguồn được truyền đi, nối kết quá khứ – hiện tại – tương lai. Mỗi phong tục, từ Kadomatsu, Shimenawa, Kagami Mochi đến Hamaya hay Fukubukuro, đều góp nhịp điệu riêng vào bản hòa ca này, vừa quen thuộc, vừa đậm chất Nhật Bản.
Dù trong nhịp sống hiện đại hối hả, Oshōgatsu vẫn giữ được vẻ tĩnh lặng và trang trọng, là khoảng lặng để mỗi người Nhật cảm nhận sự bình an, niềm may mắn và khởi đầu mới. Mỗi nghi lễ, mỗi món ăn, mỗi tập tục đều là một câu chuyện sống, nối kết con người với nhau, với thần linh và với chính bản thân, để năm mới được mở ra với tất cả sự thanh tịnh và trọn vẹn.
Trong không khí Tết Việt, từ tiếng cười bên mâm cơm sum họp, hương trầm lan tỏa trên bàn thờ, đến những câu chúc an lành và phong bao đỏ trao tay, mỗi hành động đều kể một câu chuyện về gia đình. Chúng cũng nhắc nhở về khởi đầu và hy vọng. Khi đặt cạnh Oshōgatsu, người ta nhận ra một nhịp điệu khác nhưng cùng chung một tinh thần: từng sợi Toshikoshi Soba, từng lá Omikuji, từng Ema hay món Osechi đều như lời nhắn nhẹ nhàng về sự trọn vẹn và kết nối. Hai nền văn hóa, mỗi nơi với những chi tiết riêng biệt, lại giao thoa trong cảm xúc âm thầm nhưng sâu sắc, nơi lòng biết ơn, sự khởi đầu tươi sáng và niềm hy vọng được nâng niu như nhau. Chính nhịp điệu đó tạo nên một không gian tinh thần đồng cảm, nơi người Việt và người Nhật, dù ở gần hay xa, đều cảm nhận được sự gắn kết tinh tế, mở ra những bước chân vững vàng cho những hành trình phía trước.
Oshōgatsu vì thế không chỉ là lễ hội đầu năm, mà là những câu chuyện được kể qua thời gian, là hành trình tinh thần đưa mỗi người đến gần hơn với sự bình an, hạnh phúc và may mắn. Trong từng chi tiết, từng hành động, người Nhật viết nên câu chuyện của năm mới. Đó là một câu chuyện vừa quen, vừa lạ, vừa sâu sắc, vừa sống động và đầy ý nghĩa.
