Osechi Ryori: Hương vị truyền thống trong Tết Nhật Bản
Mỗi dịp Tết, mùi thơm của những món ăn truyền thống lan tỏa trong căn bếp, tiếng cười của gia đình quây quần vang vọng. Ở Nhật Bản, Osechi Ryori chính là biểu tượng của sự khởi đầu mới, nơi nghệ thuật, truyền thống và ý nghĩa văn hóa hòa quyện. Mỗi món ăn không chỉ ngon mắt, ngon miệng mà còn gửi gắm những ước nguyện may mắn, sức khỏe và hạnh phúc cho năm mới, giống như cách mà mâm cơm Tết Việt mang đến niềm vui và sự sum họp cho mọi nhà.
Osechi Ryori là tập hợp những món ăn truyền thống được chuẩn bị từ trước Tết và xếp trong các hộp Jubako nhiều tầng, nơi mỗi món trở thành một câu chuyện riêng, vừa đẹp mắt vừa chứa đầy ý nghĩa. Kuromame, những hạt đậu đen bóng, tượng trưng cho sức khỏe và sự chăm chỉ. Kazunoko, trứng cá trích vàng óng, biểu hiện cho sự sinh sôi và nối tiếp thế hệ. Trong khi đó, Tazukuri, cá cơm nướng thơm, mang đến mùa màng bội thu và giàu có. Kamaboko, những lát chả cá đỏ trắng, tượng trưng cho may mắn và hòa hợp. Kurikinton, khoai lang vàng kết hợp với hạt dẻ óng ánh, gợi lên sự giàu sang và hạnh phúc cho năm mới.
Bên cạnh Osechi, Ozoni, món canh mochi linh thiêng, cũng không thể thiếu trong bữa sáng đầu năm, mang theo hương vị ấm áp và sự sum họp của gia đình. Món ăn được chuẩn bị cẩn thận, thể hiện lòng tôn kính thần linh, đồng thời lan tỏa hương thơm dịu nhẹ và tạo không khí ấm cúng, quây quần cho cả gia đình. Hương vị nhẹ nhàng của canh, kết hợp với mochi dẻo, vừa tượng trưng cho sự trường thọ, vừa mang lại cảm giác thanh tịnh, thích hợp cho khởi đầu một năm mới.
Theo truyền thống, gia đình Nhật dùng Ozoni cùng Osechi vào sáng mùng 1, khi mọi thành viên quây quần bên nhau trong không khí tĩnh tại và trang trọng. Bữa ăn đầu năm không chỉ để thưởng thức hương vị ngon lành, mà còn là dịp sum họp, tôn kính thần linh và ôn lại những giá trị truyền thống quý báu. Việc chuẩn bị các món ăn từ trước Tết giúp không khí trở nên tĩnh tại và thư thái. Điều này tránh những giờ bận rộn và ồn ào, phù hợp với tinh thần Oshōgatsu, mang đến khởi đầu một năm mới trong sạch và may mắn.
Một điểm đặc sắc của Osechi Ryori là cách trình bày tinh tế. Mỗi hộp Jubako như một tác phẩm nghệ thuật, cân bằng màu sắc, hình dáng và các tầng món ăn, phản ánh triết lý Nhật về hài hòa, tối giản và kết nối với thiên nhiên. Món ăn Tết cũng là dịp để các thế hệ trong gia đình gắn kết, cha mẹ dạy con về ý nghĩa từng món, nhắc nhở về cội nguồn và giá trị truyền thống.
Ở Việt Nam, mâm cơm ngày Tết luôn đầy ắp ý nghĩa sum họp, nơi từng món ăn, từ bánh chưng xanh, dưa hành tới bát canh măng thơm khói, đều gói trong mình lời chúc bình an và may mắn cho cả năm. Đó là hương vị của ký ức, của gia đình quây quần bên bữa cơm đầu năm, nơi mỗi người chia sẻ sự ấm áp nhiều hơn là món ăn. Khi hướng sang Nhật Bản, chạm vào Osechi Ryori, người Việt cảm nhận nhịp điềm tĩnh, tinh tế, nơi từng món ăn nhẹ nhàng gửi gắm lời chúc lành cho năm mới. Nếu Tết Việt là sắc xanh mộc mạc của lá dong, thì Osechi lại là những tầng Jubako với sắc màu được sắp đặt kỹ lưỡng như một bức tranh đầu năm. Hai cách đón Tết tưởng như khác biệt ấy lại hòa vào nhau ở sự trân trọng dành cho gia đình, cho khởi đầu mới và cho những giá trị bền vững. Từ sự đồng điệu thầm lặng ấy, mạch cảm nhận giữa người Việt và người Nhật trở nên gần gũi hơn, mở ra một nền tảng tin cậy tự nhiên. Những kết nối sau này, dù trong đời sống hay các hành trình chung, vẫn sẽ mang theo sự ấm áp của bữa cơm đầu năm, giản dị mà bền lâu.
Dù trong xã hội hiện đại, khi nhiều gia đình lựa chọn mua Osechi sẵn, truyền thống này vẫn được duy trì. Sự kết hợp giữa giá trị văn hóa, ý nghĩa tâm linh và tính thẩm mỹ giúp Osechi Ryori trở thành biểu tượng bền vững của Oshōgatsu, vừa giữ nét cổ điển, vừa thích nghi với nhịp sống hiện đại.
Ẩm thực Tết Nhật Bản không chỉ là ăn uống, mà là một trải nghiệm tổng hòa của hương vị, màu sắc, tâm linh và gia đình. Từng món Osechi và Ozoni kể câu chuyện về may mắn, sức khỏe và sự gắn kết các thế hệ. Mùi thơm của Osechi, sắc màu của các hộp Jubako và tiếng cười sum họp bên bàn ăn tạo nên một không gian Tết trọn vẹn, vừa tinh tế vừa sâu sắc. Khi đặt cạnh mâm cơm Tết Việt, ta thấy nhịp rung cảm thầm lặng giữa hai nền văn hóa, nơi cả Nhật và Việt cùng trân trọng gia đình, khởi đầu mới và những giá trị bền vững. Oshōgatsu vì thế không chỉ là lễ hội, mà là hành trình tinh thần đưa mỗi người đến năm mới thanh thản, may mắn và tràn đầy hy vọng.
