Shinto: Hơi thở linh thiêng giữa thiên nhiên và con người
Shinto là linh hồn của văn hóa Nhật Bản, nơi con người không đứng riêng lẻ mà hòa mình vào nhịp sống của thiên nhiên và vũ trụ. Đây không chỉ là tín ngưỡng mà là cách sống, nơi mỗi cây cối, núi sông, đá cuội đều được xem là có linh hồn. Khi bước qua cổng Torii, cảm giác như rời khỏi thế giới ồn ào và bước vào một không gian tĩnh lặng, nơi thời gian chậm lại và tâm hồn được lắng nghe, được thở cùng vũ trụ.
Shinto xuất hiện từ thời cổ đại, gắn liền với nông nghiệp, mùa vụ và chu kỳ tự nhiên. Qua bao thế kỷ, Shinto vẫn giữ được bản sắc riêng, dù song hành với Phật giáo hay ảnh hưởng từ các yếu tố hiện đại. Nó trở thành chiếc cầu nối giữa con người và thiên nhiên, giữa hiện tại và ký ức tổ tiên, giữa đời sống thường nhật và những khoảnh khắc linh thiêng. Tín ngưỡng này không chỉ điều chỉnh nhịp sống, mà còn đánh dấu những cột mốc quan trọng trong đời người như sinh nhật, trưởng thành, hôn nhân hay các lễ hội theo mùa.
Cốt lõi của Shinto là kami, những linh hồn hiện hữu trong mọi vật thể xung quanh. Một ngọn núi, dòng sông, cây cổ thụ hay viên đá đều được tôn kính, bởi trong mắt người Nhật, mọi vật đều có sức sống và năng lượng riêng. Việc tôn trọng kami không chỉ thể hiện qua lời cầu nguyện hay lễ vật, mà còn là sự nhận thức về mối liên kết giữa con người và vũ trụ, giữa cá nhân và thiên nhiên. Thanh tẩy trước khi bước vào đền, cúi lạy hay dâng lễ đều là cách con người nhắc nhở bản thân về sự kính trọng và lòng biết ơn. Những nghi lễ theo mùa lại mở ra khoảnh khắc kết nối với thiên nhiên và nhịp chuyển động của thời gian.
Torii, những cổng đền màu đỏ rực hay giản dị, đánh dấu ranh giới giữa thế giới thường nhật và không gian linh thiêng. Bước qua Torii là bước vào khoảnh khắc tĩnh lặng, nơi con người có thể quan sát, cảm nhận và lắng nghe. Những nghi lễ theo mùa, từ cầu mùa màng, sức khỏe đến hạnh phúc gia đình, không chỉ là hình thức, mà là những khoảnh khắc kết nối con người với thiên nhiên và dòng chảy thời gian. Trong mỗi cái cúi, mỗi bước đi trên sân đền, có một bài học về khiêm nhường, biết ơn và hòa hợp.
Triết lý sống Shinto khơi dậy sự nhạy cảm với thiên nhiên và ý thức về vô thường. Người Nhật học cách cảm nhận mono no aware, vẻ đẹp trôi qua trong từng khoảnh khắc, biết trân trọng hiện tại mà không bám víu vào quá khứ hay tương lai. Shinto dạy con người tĩnh lặng, quan sát và thấu hiểu mối quan hệ giữa bản thân và môi trường xung quanh. Nó là hơi thở của sự hòa hợp, nhắc nhở rằng mỗi hành động, dù nhỏ bé, cũng góp phần vào nhịp sống chung của vũ trụ.
Dù Nhật Bản hiện đại hóa, Shinto vẫn hiện diện qua lễ hội, đền thờ và nghi lễ gia đình. Nó tạo ra cảm giác kết nối với quá khứ, với thiên nhiên và với chính bản thân, giúp cân bằng tâm hồn trong nhịp sống hối hả. Mỗi cánh cổng Torii, mỗi nghi lễ, mỗi mùa lễ hội đều là khoảnh khắc để nhận ra rằng con người không phải trung tâm duy nhất của thế giới, mà chỉ là một phần của một tổng thể rộng lớn hơn, nơi thiên nhiên và linh hồn cùng tồn tại.
Dọc theo dải đất Việt Nam, từ những đình làng rợp bóng cây đa đến tiếng trống lễ hội vang bên sông bãi, người Việt từ lâu cũng tin vào sự hiện diện của linh khí nơi núi rừng, sông suối và trong từng nếp nhà. Chính sự gần gũi với thiên nhiên và lòng kính ngưỡng dành cho những gì nuôi dưỡng con người đã tạo nên một mạch cảm xúc rất riêng, để khi gặp Shinto, tinh thần ấy như tìm được một người bạn đồng hành. Từ sự trân trọng mùa màng, ý thức gìn giữ cảnh quan đến niềm tin rằng con người chỉ là một phần nhỏ trong cõi rộng lớn, Việt Nam và Nhật Bản giao thoa với nhau một cách tự nhiên – không cần gắng ghép mà hòa vào nhau như hai nhịp thở cùng hướng về sự hài hòa. Trong những mối quan hệ hợp tác giữa hai nước, tinh thần đó thấm vào từng bước đi: tôn trọng giá trị bản địa, coi trọng tính bền vững và đặt yếu tố ‘hài hòa cùng môi trường’ làm nền tảng cho sự phát triển dài lâu.
Shinto là hơi thở linh thiêng giữa thiên nhiên và con người, nơi sự tĩnh lặng trở thành bài học sống. Nó dạy con người biết trân trọng, sống chậm, biết ơn và hòa hợp. Khi bước qua cổng đền, cúi lạy trước linh vật, hay cảm nhận mùa xuân tràn đầy hoa anh đào, người Nhật không chỉ thờ cúng mà còn nhìn thấy bản thân mình trong vũ trụ, lắng nghe nhịp sống của thiên nhiên và nhận ra rằng cuộc sống là một hành trình tinh tế, đầy lòng biết ơn và sự kết nối.
