Chiều 30 Tết – Khói nhang trầm và bữa cơm đoàn viên sau cánh cửa
Trong nhịp sống của người Việt, nếu có một khoảnh khắc mà thời gian dường như ngưng đọng, đó chính là chiều 30 Tết. Khi những chuyến xe cuối cùng cập bến, khi phố xá bắt đầu thưa thớt, người Việt khép lại cánh cửa để bước vào một thế giới của riêng mình: thế giới của lòng biết ơn và sự sum vầy. Đây là thời điểm mà mọi sự sửa soạn cuối cùng được hoàn thiện, chuẩn bị cho một cuộc chuyển giao thiêng liêng của đất trời.
Những nét vẽ cuối cùng cho bức tranh Xuân
Chiều 30 Tết là lúc những nếp nhà bận rộn một cách thầm lặng để hoàn thiện diện mạo rực rỡ nhất. Trên bàn thờ, mâm ngũ quả với đủ sắc màu tượng trưng cho ngũ hành và khát vọng “Phúc – Lộc – Thọ – Khang – Ninh” được bày biện trang trọng. Nếu cành đào, nhành mai đã được mua từ nhiều ngày trước, thì chiều 30 là thời điểm người phụ nữ trong gia đình tự tay cắm những bình hoa lay ơn, hoa cúc hay nụ tầm xuân cuối cùng. Những đóa hoa này phải thật tươi, thật rực rỡ, bởi chúng đại diện cho sinh khí và niềm hy vọng của gia đình trong suốt ba ngày Tết.
Đặc biệt, linh hồn của ngôi nhà trong thời khắc này chính là hơi ấm từ nhang vòng. Khi cây nhang vòng được thắp lên trên bàn thờ tổ tiên, mùi khói trầm thanh khiết bắt đầu lan tỏa khắp gian nhà. Khác với nhang nén thông thường, nhang vòng cháy bền bỉ, liên tục từ chiều 30 xuyên qua thời khắc Giao thừa. Đối với người Việt, chừng nào nhang còn cháy, chừng đó hơi ấm của tổ tiên vẫn còn hiện diện, sưởi ấm cho nếp nhà và bảo chứng cho sự kết nối bền chặt giữa các thế hệ.
Khói nhang trầm và nghi thức rước tổ tiên
Trong tâm thức người Việt, chiều 30 Tết là thời điểm thực hiện nghi thức cúng Tất niên để “Rước ông bà”. Khi làn khói nhang tỏa bay, đó là lúc nhịp cầu tâm linh được thiết lập. Người Việt tin rằng vào thời khắc này, linh hồn của những người đã khuất sẽ trở về, ngự trị trong ngôi nhà và chung vui cùng con cháu.
Sự sửa soạn chiều 30 không chỉ nằm ở vật chất mà còn ở tâm thế. Người Việt có tục gác lại mọi lo âu, trả hết nợ nần và xóa bỏ hiềm khích trước khi năm mới sang. Khi bàn thờ đã tinh tươm, nhang vòng đã tỏa hương, con người cũng tự rũ bỏ bụi bặm trong lòng để trở nên hiền hòa và thanh thản hơn bao giờ hết.
Bữa cơm Đoàn viên – Khi mọi nẻo đường đều dẫn về nhà
Đỉnh cao của chiều 30 chính là bữa cơm Tất niên – bữa cơm quan trọng nhất trong năm. Trên mâm cỗ, những chiếc bánh Chưng vuông vức, bát canh măng hầm kỹ và đĩa gà luộc vàng óng là thành quả của một năm lao động vất vả. Nhưng giá trị của bữa cơm này không nằm ở thức ăn, mà nằm ở sự có mặt đầy đủ của các thành viên.
Bên chén rượu xuân ấm nồng, tiếng bát đũa chạm nhau hòa cùng tiếng cười nói của nhiều thế hệ. Đây là lúc người già nhìn ngắm con cháu trưởng thành, dành những lời căn dặn về tình thân và lòng hiếu thảo. Mọi ồn ào của thế giới ngoài kia đều dừng lại trước cánh cửa; chỉ còn tình thương và sự gắn bó ở lại. Người Việt tin rằng, nếu chiều 30 gia đình sum họp đủ đầy, thì cả năm mới sẽ luôn được đoàn viên, hạnh phúc.
Lễ Trừ Tịch (Cúng Giao Thừa) – Đợi chờ sự tái sinh của năm tháng
Sau bữa cơm đoàn viên, khi nhang vòng vẫn lặng lẽ tỏa hương, cả gia đình cùng nhau ngồi lại bên chén trà, khay mứt để chờ đợi phút giây Giao thừa. Vào đúng 12 giờ đêm, khi kim đồng hồ điểm nhịp đầu tiên của năm mới, lễ Trừ Tịch được cử hành thành kính. Tùy vào điều kiện mỗi gia đình, đó có thể là một mâm cúng thịnh soạn ngoài trời theo lối xưa, hoặc đơn giản chỉ là nén nhang thơm dâng lên bàn thờ gia tiên trong nhà. Trong sự tĩnh mịch của đêm cuối đông, lời khấn nguyện về sự bình an và hanh thông được gửi gắm vào hư không.
Chiều 30 Tết khép lại bằng một khởi đầu mới tinh khôi. Từ hơi ấm nhang trầm đến sự rực rỡ của bình hoa cuối cùng, Tết Việt hiện lên không phải ở sự xa hoa, mà ở chính sự trở về và gắn kết. Khi cánh cửa nhà khép lại chiều 30, cũng là lúc mùa xuân thực sự bắt đầu nở hoa trong lòng mỗi người.
