Mùng 4 – 5 Tết: Vang vọng hào khí Thăng Long và tâm thế khởi đầu mới
Khi những cánh mai, cánh đào bắt đầu mãn khai và dư âm của ba ngày Tết “Nội – Ngoại – Thầy” dần lắng xuống, không gian ngày Tết không hề tan đi mà chuyển sang một trạng thái mới: rộn ràng, náo nức và hừng hực khí thế hơn. Nếu ba ngày đầu năm là lúc để mỗi người sống chậm lại với những đạo lý ân tình, thì ngày Mùng 4 và Mùng 5 Tết lại là nhịp cầu nối quan trọng, chuyển giao từ sự nghỉ ngơi sang tinh thần lao động. Tâm điểm của sự chuyển mình ấy chính là tiếng trống hội Gò Đống Đa vang dội giữa lòng Hà Nội vào sáng Mùng 5 – một lễ hội không chỉ để du xuân, mà còn để đánh thức hào khí dân tộc trong những ngày khởi đầu năm mới.
Mùng 4 Tết: Lễ hóa vàng và sự chuyển mình của nếp sống
Trước khi hòa mình vào không khí lễ hội náo nhiệt ngoài phố thị, người Việt dành ngày Mùng 4 để thực hiện một nghi thức tâm linh quan trọng: Lễ hóa vàng (hay còn gọi là cúng tiễn ông bà). Sau ba ngày thỉnh mời tổ tiên về vui Tết cùng con cháu, đây là lúc gia đình làm mâm cơm sum vầy cuối cùng để tiễn đưa các bậc tiền nhân.
Nghi thức này mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Khói vàng mã bay lên trong nắng xuân hanh vàng không chỉ là gửi gắm vật chất cho người đi, mà còn là lời hứa của người ở lại. Khi ngọn lửa hóa vàng vừa tắt, cũng là lúc mỗi thành viên trong gia đình tự ý thức rằng kỳ nghỉ Tết chính thức khép lại để nhường chỗ cho những dự định mới. Tại nhiều vùng quê, tục Khai hạ (hạ cây Nêu) cũng diễn ra vào thời điểm này. Cây Nêu hạ xuống, bùa chú gỡ đi, báo hiệu rằng sự bảo hộ tâm linh cho những ngày nghỉ đã hoàn thành, con người phải tự bước đi bằng đôi chân và sức lao động của chính mình. Sự chuyển mình từ nội tại gia đình trong ngày Mùng 4 chính là bước đệm tinh thần vững chãi để người dân tự tin bước ra phố thị trẩy hội vào ngày hôm sau.
Hội Gò Đống Đa: Bản hùng ca mùa xuân chưa bao giờ tắt
Sáng Mùng 5 Tết, khi tiếng trống hội Gò Đống Đa rền vang cả một góc trời Thăng Long, hàng vạn người từ khắp nơi đổ về khu di tích lịch sử này. Hội Gò Đống Đa mang một sắc thái hoàn toàn khác biệt so với những lễ hội cầu may thông thường. Đây là ngày “Giỗ trận” nhưng không hề bi lụy, mà trái lại, nó rực rỡ sắc màu chiến thắng để tưởng nhớ công lao hiển hách của hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ cùng nghĩa quân Tây Sơn trong cuộc đại phá quân Thanh mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789.
Giữa không gian nghi ngút hương trầm dưới chân tượng đài vị anh hùng áo vải, người ta như nghe thấy tiếng vó ngựa dồn dập và tiếng hò reo tấn công của quân dân ta hơn hai thế kỷ trước. Lễ hội không chỉ là nơi để người dân dâng nén nhang thành kính, mà còn là không gian sống động để ôn lại lịch sử. Những bài chúc văn hùng hồn vang lên nhắc nhớ về cuộc hành quân thần tốc từ Phú Xuân ra Bắc Hà, về lời thề độc lập “đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ”. Chính niềm tự hào này đã biến hội Gò trở thành một biểu tượng của sức mạnh quật cường, là nơi tiếp thêm nguồn năng lượng tinh thần mạnh mẽ nhất cho người dân ngay trong những ngày đầu năm mới.
Linh hồn của lễ hội: Màn múa Rồng lửa và tinh thần thượng võ
Điểm nhấn đặc sắc nhất, cũng là linh hồn của hội Gò Đống Đa, chính là màn rước Rồng lửa. Hình tượng con rồng được kết bằng rơm, nan tre, trang trí sặc sỡ, được những thanh niên trai tráng khỏe mạnh rước đi giữa phố phường trong tiếng nhạc bát âm vang lừng. Hình ảnh này tái hiện lại chiến thuật quân sự độc đáo của nghĩa quân Tây Sơn năm xưa: dùng những hình nhân bằng rơm tẩm dầu đốt lửa quây kín quân thù.
Nhìn con rồng lửa uốn lượn dưới nắng xuân, người xem không khỏi cảm thán trước sự thông minh và ý chí của cha ông. Đi kèm với màn rước rồng là các trò chơi dân gian đậm chất thượng võ như đấu vật, cờ người, múa võ Tây Sơn. Không gian hội Gò lúc này không còn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại. Những bạn trẻ hôm nay đi hội không chỉ để vui chơi, “check-in”, mà còn để tận mắt chứng kiến khí phách dân tộc được tái hiện một cách sống động. Tinh thần thượng võ ấy chính là “chất xúc tác” giúp mỗi người cảm thấy tự hào về nguồn cội, từ đó có thêm động lực để cống hiến và xây dựng đất nước trong hành trình mới.
Du xuân Mùng 5: Tâm thế của những người “lên đường”
Ngày Mùng 5 Tết không chỉ là ngày hội của lịch sử mà còn là ngày của sự “lên đường”. Sau khi đi hội về, trong lòng mỗi người như có thêm một ngọn lửa của sự quyết tâm. Đây là thời điểm lý tưởng để người dân bắt đầu những chuyến xuất hành lớn. Người công nhân xách hành lý về lại nhà máy, người trí thức chuẩn bị bút nghiên, người nông dân ra đồng xem lại luống cày.
Tâm thế du xuân vào ngày này mang vẻ phóng khoáng và tràn đầy hy vọng. Đi giữa dòng người náo nức tại hội Gò, người ta dễ dàng bắt gặp những nụ cười rạng rỡ, những cái bắt tay chúc tụng nhau một năm mới “hừng hực khí thế như quân Tây Sơn”. Lễ hội mùng 5 như một nốt kết hoàn hảo cho chuỗi ngày nghỉ Tết, chuyển hóa những tình cảm gia đình ấm áp thành sức mạnh cộng đồng và ý chí lao động. Sự kết nối giữa hào khí lịch sử và khát vọng tương lai chính là đặc trưng lớn nhất, khiến ngày Mùng 5 trở thành một mốc son quan trọng trong vòng quay văn hóa của người Việt.
Hào khí mùa xuân tiếp sức hành trình vạn dặm
Hội Gò Đống Đa và những phong tục ngày Mùng 4, Mùng 5 đã tạo nên một kết thúc rực rỡ cho kỳ nghỉ Tết cổ truyền. Nếu những ngày trước đó là để tri ân quá khứ và nguồn cội, thì ngày mùng 5 chính là lúc để hướng tới tương lai. Tiếng trống trận Đống Đa năm xưa nay đã hòa cùng nhịp sống hối hả của thời đại mới, nhắc nhở chúng ta rằng: Mỗi mùa xuân là một khởi đầu, và mỗi hành trình đều cần một khí thế hiên ngang.
Khép lại những ngày Tết sum vầy, bước chân ra khỏi không gian lễ hội, mỗi người đều mang theo trong tim mình một chút nắng xuân, một chút hào khí Thăng Long và niềm tin mãnh liệt vào một năm mới thành công. Mùa xuân không mất đi, nó chỉ chuyển từ sắc màu của hoa lá sang nhịp điệu hăng say của những bàn tay lao động, để viết tiếp những bản hùng ca mới trong thời đại hôm nay.
