CHÂU Á BÁO ĐỘNG VỚI TỶ LỆ DOANH NGHIỆP "XÁC SỐNG" CAO NHẤT THẾ GIỚI

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về việc châu Á đã trở thành khu vực tập trung nhiều doanh nghiệp “xác sống” nhất toàn cầu. Đây là những công ty làm ăn kém hiệu quả, không tạo đủ lợi nhuận để chi trả chi phí lãi vay trong ít nhất 3 năm liên tiếp. Thay vì phá sản, chúng vẫn lay lắt tồn tại nhờ các ngân hàng liên tục nhắm mắt gia hạn nợ, tạo ra một rủi ro hệ thống lớn đe dọa trực tiếp đến sự ổn định tài chính của toàn khu vực.

Dữ liệu từ IMF đã phác họa một bức tranh tài chính đáng lo ngại. Tại 10 nền kinh tế lớn của châu Á, nợ của các doanh nghiệp “xác sống” hiện chiếm tới 21,4% tổng dư nợ doanh nghiệp – tăng hơn gấp đôi so với mức dưới 10% vào thời điểm trước khủng hoảng 2008. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ dư nợ tín dụng doanh nghiệp tại châu Á đạt bình quân 107% GDP, vượt xa mức trung bình 93% của toàn cầu. IMF nhấn mạnh, gánh nặng nợ đang ngày càng tập trung cục bộ vào nhóm công ty hoàn toàn không có khả năng trả nợ.

Đáng chú ý, rủi ro “xác sống hóa” đang gia tăng với tốc độ chóng mặt tại Trung Quốc. Theo phân tích của Natixis, tỷ lệ doanh nghiệp Trung Quốc có doanh thu không đủ trả lãi vay đã vọt từ 6% (năm 2019) lên mức 12,5% vào tháng 6/2026, cao gần gấp đôi trung bình thế giới. Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas (Mỹ) đánh giá kịch bản này rất giống với “thập niên mất mát” của Nhật Bản. Việc liên tục “bơm oxy” duy trì các doanh nghiệp thua lỗ khiến dòng vốn bị phân bổ sai lệch, kìm hãm năng suất và làm suy yếu nền kinh tế.

Nguồn cơn của vòng luẩn quẩn này xuất phát từ bài toán lợi ích của các ngân hàng. Để tránh việc phải ghi nhận tổn thất làm sụt giảm nguồn vốn, các ngân hàng có năng lực tài chính yếu (vốn cấp 1 thấp) có xu hướng tiếp tục gia hạn nợ cho nhóm khách hàng “xác sống”. Số liệu cho thấy tỷ trọng cho vay nhóm này ở các ngân hàng yếu kém lên tới 16%, so với mức 12% ở nhóm ngân hàng khỏe mạnh. Báo cáo của IMF kết luận: Nếu áp dụng các biện pháp xử lý nợ minh bạch, gần 23% khối nợ của doanh nghiệp “xác sống” tại châu Á lẽ ra đã phải được tái cơ cấu hoặc xóa bỏ từ năm 2025 để làm sạch môi trường kinh doanh.