Mùng 7 Tết: Lễ hạ cây nêu – Tạm biệt tổ tiên và niềm tin khởi đầu hanh thông.
Khi những tia nắng đầu tiên của ngày Mùng 7 tháng Giêng bắt đầu len lỏi qua làn sương mỏng, dát vàng lên những cánh đào đã bắt đầu rụng thắm sân, không gian Tết dường như đang chuyển mình vào một nhịp điệu hoàn toàn khác. Sau sáu ngày Tết tràn ngập tiếng cười, sự náo nhiệt và những cuộc đoàn viên huyên náo, ngày Mùng 7 mang đến một vẻ tĩnh lặng đáng quý, một sự sâu lắng cần thiết để mỗi người nhìn lại mình trước khi thực sự bước ra khỏi cánh cổng gia đình. Đây chính là ngày Nhân nhật – ngày của loài người, và cũng là thời điểm diễn ra lễ Khai hạ với nghi thức hạ cây nêu thiêng liêng, đánh dấu điểm kết thúc cho một chu kỳ nghỉ ngơi và mở lối cho hành trình lao động mới.
Lễ Khai hạ và nghi thức hạ cây nêu: Lời chào tạm biệt thành kính
Trong suốt bảy ngày đêm vừa qua, cây nêu đứng sừng sững nơi sân nhà như một người gác cửa tận tụy. Thân tre cao vút, dẻo dai vươn thẳng lên bầu trời xuân, mang theo những vật phẩm phong thủy như lá dứa xua đuổi điềm xấu, hay khánh đất phát ra những âm thanh thanh tao mỗi khi gió thoảng qua. Cây nêu chính là biểu tượng của sự bảo hộ tâm linh, là dấu hiệu để tổ tiên tìm đường về nhà và cũng là rào chắn ngăn cách những điều không may xâm nhập vào không gian ấm áp của gia đình trong những ngày đầu năm.
Sáng Mùng 7, khi bầu không khí còn đượm mùi hương trầm và hơi ẩm của đất trời, gia chủ thực hiện nghi lễ Khai hạ với sự cẩn trọng và lòng thành kính nhất. Một mâm cơm giản đơn nhưng tinh tươm được đặt ngoài trời, dưới chân cây nêu. Đây là lời báo cáo sau cùng với Thổ địa và các bậc tổ tiên rằng mùa Tết của gia đình đã vẹn tròn, viên mãn. Trong làn khói hương lững lờ bay, gia chủ chắp tay tiễn đưa các cụ về cõi vĩnh hằng, gửi gắm theo đó là niềm mong cầu về sự che chở suốt cả năm dài.
Khoảnh khắc người đàn ông trong gia đình hạ cây nêu xuống mang một sức nặng về cảm xúc vô cùng lớn. Khi ngọn nêu từ từ chạm đất, các rào cản tâm linh của ngày Tết chính thức được dỡ bỏ. Sự chuyển dịch này không mang đến cảm giác hụt hẫng, mà trái lại, nó mang đến một sự nhẹ nhõm, tự do. Cây nêu hạ xuống cũng là lúc con người bước ra khỏi trạng thái “nghỉ ngơi tâm linh” để trở về với trạng thái “sinh hoạt thực tại”. Không gian gia đình từ đây trở nên thoáng đãng hơn, sẵn sàng đón nhận những luồng sinh khí mới của sự vận động và sáng tạo.
Ngày Nhân nhật và sự tôn vinh nguồn sống con người
Mùng 7 Tết còn mang một ý nghĩa nhân văn cao đẹp theo quan niệm dân gian – đó là ngày sinh nhật của toàn nhân loại. Nếu những ngày trước đó người ta dành để tri ân tổ tiên, thần linh hay những bậc tiền bối, thì ngày Mùng 7 chính là lúc để mỗi cá nhân tôn trọng bản thân và những người xung quanh. Trong ngày này, vạn vật như hòa hợp dưới một bầu trời bao dung tuyệt đối. Người ta tin rằng, nếu ngày mùng 7 nắng ấm, khí hậu hiền hòa thì cả năm con người sẽ khỏe mạnh, bình an.
Chính vì ý nghĩa tôn vinh sự sống, ngày Mùng 7 thường diễn ra trong một bầu không khí êm đềm, nhân hậu. Những lời trách phạt, những tranh cãi vụn vặt thường nhật hoàn toàn được gạt bỏ, nhường chỗ cho những lời thăm hỏi ân cần, những ánh mắt lấp lánh niềm tin. Một sự tĩnh lặng đáng quý bao trùm lên nếp nhà, không còn tiếng pháo vang rền hay những cuộc vui huyên náo, chỉ còn tiếng gió xuân lay động khẽ khàng trên cành lá. Đó là lúc con người kết nối với nhau bằng sợi dây cảm xúc chân thành nhất, tạo nên một bệ đỡ tinh thần vững chãi trước khi mỗi người rẽ sang những ngả đường công việc riêng biệt.
Bát canh “Thất chủng thái” – Sự thanh lọc kỳ diệu từ đất mẹ
Một nét văn hóa tinh tế trong ngày mùng 7 chính là tục ăn bát canh nấu từ bảy loại rau, hay còn gọi là “Thất chủng thái”. Đây không chỉ là một món ăn, mà là một liều thuốc thanh lọc cả cơ thể lẫn tâm hồn sau chuỗi ngày Tết dư dả với bánh chưng xanh, thịt mỡ dưa hành. Bảy loại rau thường là những loại tươi non nhất vừa được hái trong vườn nhà, vẫn còn vương chút sương sớm xuân: rau cải xanh mướt, rau cần thơm nồng, hành lá trắng tinh khôi, xà lách giòn rụm hay những ngọn rau muống đầu mùa dẻo dai.
Bát canh mang màu sắc xanh mát của sự sinh sôi, vị ngọt thanh khiết của nhựa sống đất trời và mùi hương nồng nàn của đất mẹ. Khi thưởng thức bát canh này, con người ta cảm nhận rõ rệt sự tươi mới đang thấm sâu vào từng huyết quản. Nó không chỉ giúp thanh lọc những mệt mỏi, nặng nề sau những bữa tiệc Tết, mà còn mang đến một nguồn năng lượng trong lành, giúp cơ thể trở nên nhẹ nhõm và trí tuệ thêm phần minh mẫn. Bát canh mùng 7 chính là biểu tượng của sự hồi sinh, là lời nhắc nhở con người hãy luôn gắn bó với thiên nhiên và biết trân trọng những gì giản dị, thuần khiết nhất mà đất mẹ ban tặng.
Hội Tịch điền và tiếng gọi từ những đường cày đầu tiên
Ở những vùng nông thôn Việt Nam, ngày Mùng 7 còn gắn liền với hình ảnh rộn ràng của hội Tịch điền – lễ hội xuống đồng lớn nhất trong năm. Dù phố thị có thể vẫn còn đang lặng lẽ nghỉ ngơi, nhưng trên những cánh đồng chiêm trũng, không khí đã bắt đầu nóng dần lên bởi sức lao động của con người. Hình ảnh vị bộc lão hay người nông dân dắt con trâu khỏe mạnh thực hiện đường cày đầu tiên lật lên lớp đất nâu tơi xốp là một hình ảnh mang tính sử thi mạnh mẽ.
Mùi bùn đất nồng nàn quyện lẫn trong gió xuân, những hạt giống đầu tiên được gieo xuống lòng đất với tất cả niềm tin và hy vọng về một mùa màng bội thu, thóc lúa đầy bồ. Tiếng trống hội xuống đồng vang vang khắp xóm làng như một lời thúc giục, một tiếng gọi thức tỉnh ý chí lao động. Ở đó, con người không còn cảm thấy mệt mỏi sau kỳ nghỉ dài, mà trái lại, họ tràn đầy lòng tự hào vì được tiếp nối truyền thống yêu lao động của cha ông. Sự kết nối bền chặt giữa bàn tay con người và đất đai màu mỡ chính là nguồn cội của sự bền vững và phồn vinh.
Sự tĩnh tại của tâm hồn trước thềm hành trình vạn dặm
Hạ cây nêu trong ngày Mùng 7 dạy cho chúng ta một bài học sâu sắc về sự cân bằng: biết trân trọng những phút giây nghỉ ngơi nhưng cũng biết quý trọng giá trị của lao động chân chính. Một sự khởi đầu hanh thông luôn cần một điểm kết thúc gọn gàng và thành kính. Khi mọi nghi lễ tiễn đưa Tết đã được thực hiện trọn vẹn, đúng đạo lý, trong tâm khảm mỗi người sẽ nảy sinh một cảm giác tĩnh tại lạ kỳ.
Đó là sự tĩnh tại của một người đã nạp đủ năng lượng, đã nhận đủ yêu thương từ gia đình và tổ tiên, để giờ đây sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách của thế giới bên ngoài. Sự tĩnh lặng của ngày Mùng 7 không phải là sự ngưng trệ, mà là sự tích tụ của sức mạnh. Giống như một cung tên đã được kéo căng, chỉ đợi thời khắc thích hợp là vươn mình bay xa.
Tâm thế vững vàng cho một năm mới rạng rỡ
Mùng 7 Tết khép lại bằng một nốt lặng cao đẹp và đầy hy vọng. Cây nêu đã hạ, tổ tiên đã được tiễn đưa, nhưng hơi ấm của ngày Tết và niềm tin về sự bảo hộ vẫn còn ở lại trong từng nếp nhà, trong từng ánh mắt của mỗi người. Chúng ta bước ra khỏi những ngày Tết không phải với sự luyến tiếc, mà với một tư thế hiên ngang, rạng rỡ nhất.
Đi qua ngày Mùng 7, tâm hồn mỗi người như được làm mới, trong trẻo như bát canh rau thất chủng, vững chãi như đường cày trên đồng và kiên cường như thân tre cây nêu trước gió. Hãy mang theo sự tĩnh tại và niềm tin ấy để bước vào cuộc đời, viết tiếp những bản hùng ca lao động và sáng tạo trong năm mới. Bởi chúng ta biết rằng, sau lưng mình luôn là điểm tựa của nguồn cội, và trước mặt mình là bầu trời bao la của những khát vọng đang chờ được chinh phục.
